Het Digipolis Antwerpen arrest bevestigt dat een gemeentelijk samenwerkingsverband in verenigingsvorm voor de btw als ondernemer kan kwalificeren richting zijn leden. Dit heeft belangrijke implicaties voor intergemeentelijke samenwerking.

Kern van de uitspraak

In de zaak stond een Belgisch samenwerkingsverband (Digipolis) centraal dat IT-diensten verrichtte voor aangesloten overheden. Het Gerecht oordeelt dat:

• sprake is van diensten onder bezwarende titel (er wordt betaald voor prestaties);
• deze activiteiten een economisch karakter hebben (duurzaam en tegen vergoeding);
• de vereniging zelfstandig opereert (eigen rechtspersoon, risico en organisatie);
• geen sprake is van optreden als overheid (geen gebruik van publieke bevoegdheden)

Gevolg: de prestaties aan de leden zijn btw-belast, zonder onderscheid tussen soorten leden.

Daarnaast wijst het Gerecht de Belgische praktijk af waarin dergelijke prestaties als “interne diensten” werden gezien (de zogeheten emanatietheorie).

Betekenis volgens de noot (Bijl)

De annotatie benadrukt dat deze uitspraak het einde betekent van de Belgische gedachte dat een samenwerkingsverband slechts een verlengstuk van de gemeente is. Dergelijke verbanden zijn in beginsel zelfstandige btw-ondernemers.

Voor België kan dit grote gevolgen hebben, al blijft voor het verleden mogelijk bescherming bestaan via het vertrouwensbeginsel.

Nederlandse praktijk: btw geen kostenpost

Voor Nederland is de impact beperkt. Anders dan in België beschikken wij over het Btw-compensatiefonds.

Dit betekent concreet:

• Als een samenwerkingsverband (bijv. een gemeenschappelijke regeling of vereniging) btw-belaste prestaties verricht aan gemeenten,
• dan is die btw voor de gemeente in beginsel compensabel via het Btw-compensatiefonds.

Praktisch gevolg:
Waar in België btw een echte kostenpost kan worden, wordt deze in Nederland doorgaans geneutraliseerd. De discussie verschuift daardoor van “is er btw verschuldigd?” naar “is de btw compensabel?”.

Conclusie

Het Digipolis-arrest bevestigt dat gemeentelijke samenwerkingsverbanden al snel btw-ondernemer zijn. Voor de Nederlandse praktijk verandert er echter weinig: dankzij het Btw-compensatiefonds blijft btw op onderlinge prestaties tussen gemeenten en samenwerkingsverbanden in veel gevallen budgettair neutraal.